Friday, February 2, 2018

परवा गावाकडे एका परिचितांच्या घरी मयत झाले. अंतिम विधीला जाणे भाग पडले. पुण्यातून सकाळी निघून आम्ही पोहोचलो. त्या लोकांना भेटून सांत्वन केले. ज्या घरात मयत झाले होते ते गावाच्या सीमेवर होते. म्हणजे जवळजवळ दुसऱ्या गावात म्हटले तरी चालेल. दोन गावांच्या मध्ये फक्त एक रस्ता शीव म्हणून पाळला जातो. रस्त्याच्या अलीकडे एक गाव आणि पलीकडे दुसरे. 


ज्या घरात मयत झाले ते तसे पाहिले तर दुसऱ्या गावाला जवळ होते. पण त्या गावात अंतिम विधी कसा करणार? तो तर आपल्याच गावात केला पाहिजे. पण घर आणि गावातली अंत्यसंस्काराची जागा यातले अंतर जवळपास पाच किलोमीटर इतके होते. एवढे अंतर प्रेताला खांद्यावर घेऊन जाणे म्हणजे जिकिरीचे काम आहे. खांदेकऱ्यांचे हाल होतात. घरातल्या लोकांचे हाल होतात, उन्हाची वेळ असेल तर तापलेल्या रस्त्यावर चालताना पाय पोळतात. जुन्या काळात सोयीसुविधा नव्हत्या तेव्हा प्रेताला खांद्यावर घेऊन जाण्यावाचून काहीही पर्याय नव्हता. या गावातले लोक गेली कित्येक वर्षे तसेच करतही आले. पण हे सगळे कधी स्टॅंडर्ड बनून गेले कोणालाच कळले नाही. आता इतक्या सुविधा झालेल्या असतानाही प्रेताला खांद्यावरूनच घेऊन जायचे असा आग्रह काही जुन्या मंडळींनी धरला. आमच्यातल्या काही तरुण मंडळींनी त्याला विरोध दर्शवला. रूढी, परंपरांचे गारुड या लोकांच्या मनात एवढे रुजले आहे की त्यांनी ऐकायला नकार दिला. 

त्यांच्यातल्याच एका ज्येष्ठाने नंतर समजावून सांगितले. 

"अरे जग कुठे चाललंय? तुम्ही कुठं अडकून बसलात? जरा विचार करा?"

आसपासच्या एक दोन गावांतही असेच होते. ते गावकरी शहाणे झाले. त्यांनी एक रथच बनवून घेतला. त्याचं नावही "स्वर्गरथ" असे ठेवले. गावातल्या कुठल्याही घरात मयत झाले की अंतिम यात्रा या रथातून काढली जाते. सगळ्यांचाच त्रास वाचतो, सोय होते. 

आपलाच हेका लावून धरणाऱ्या ह्या जुन्या मंडळींनी अखेरीस ऐकले नाहीच.  सकाळी दहाच्या आसपास अंत्ययात्रा सुरु झाली. म्हातारी मंडळी, गुडघे दुखणाऱ्या बायका, लहान मुले यांची रवानगी एका टेम्पोतून करण्यात आली. काही लोक स्वतःच्या गाड्यांनी गेले. गंमत अशी की प्रेताला खांद्यावर घेऊन जायचे असा आग्रह धरणाऱ्या आणि तरुण वर्गाचा विरोध मोडून काढणाऱ्या जुन्या मंडळींनी हळूच काढता पाय घेतला. आपापल्या दुचाकीवर बसून ते छू झाले. म्हणजे भर उन्हात अनवाणी चालणाऱ्या कुटुंबियांचे आणि सगळ्यात महत्वाचे म्हणजे खांदेकऱ्यांचे प्रचंड हाल झाले. अगोदर जाऊन पोहोचलेल्या लोकांना पाऊण तास बसून रहावे लागले ते वेगळेच. 

प्रेताला स्मशानभूमीमध्ये आणले गेले. पुढची कार्यवाही करण्याअगोदर मरण पावलेल्या माणसाच्या मुलांनी आंघोळ करावी असा संकेत आहे. स्मशानभूमी देखील नदीच्या काठावरच होती. पण मुलांनी नदीमध्ये आंघोळ न करता पाईप लावून त्यातून पाणी अंगावर घेतले. इथे रूढी पाळल्या गेल्या नाहीत तेव्हा हीच मंडळी मूग गिळून गप्प होती. 

अंत्यविधी सुरु असताना आणि झाल्यानंतरही ही माणसे कशी गाडीवर पुढे निघून आली याच्या खुमासदार गप्पा उपस्थितांमध्ये रंगल्या होत्या. 

Thursday, January 11, 2018

कुल्फीए!!! खवेवालीए!!!!!

एक रुपया, दोन रुपये!!! कुल्फीए!!!!

एका विशिष्ट ठसक्यात आणि लयीत हा कुल्फीवाला जुन्नरच्या पेठांमधूनत फिरायचा..

बाहेरचं खाणं चांगलं नाही असं लहानपणापासूनच अंगी बाणवलेलं असल्याने कुल्फी खाण्याची वेळ फारदा आली नाही..पण एखाद्या दिवशी कुल्फीवाला घरासमोरून चालला की इच्छा होत असे..मग मी आईकडे हट्ट करे.. आई सहसा माझ्याकडे दुर्लक्ष करीत असे..पण माझी आत्या जर घरी असेल तर मात्र मला थोडीफार संधी मिळत असे..आत्याला थोडा मस्का मारला की ती,

"घे गं सुरेखा.. कुठं आपण रोज रोज घेतो कुल्फी." असे म्हणून आईला भरीस पाडत असे..

संधी साधून आत्या मला सांगे,

"जा बाब्या आपल्याला तिघांना कुल्फी घेऊन ये."

मी कुल्फी आणेपर्यंत मग आत्याने पैसे काढून ठेवलेले असत..

माझ्या लहानपणापासून ते अगदी कॉलेजच्या दिवसांपर्यंत जुन्नरला एक दोनच आईस्क्रीमवाले/कुल्फीवाले होते..वर उल्लेख केलेल्या कुल्फीवाल्याकडे  खवाकुल्फी मिळत असे..लोखंडी किंवा  ऍल्युमिनिअमच्या साच्यांमध्ये कुल्फीचे द्रव स्वरूपात असलेले मिश्रण टाकून तो साचा बर्फात ठेवायचा..आणि थोड्या वेळाने त्याची कुल्फी तयार होत असे..एक रुपया आणि दोन रुपये असे दोन दर असत.
नेहरुबाजारातून शंकरपुरा पेठेमार्गे लवाटे हॉस्पिटलच्या बाजूने हा कुल्फीवाला कल्याण पेठेत येई..त्याची ती सवयीची आरोळी डहाळ्यांच्या घरापासूनच ऐकू येई..

वर पत्र्याचे छप्पर असलेली हातगाडी, तिच्या मधोमध कुल्फीच्या साच्यांचे मोठे लाकडी खोके, त्याच्या बाजूला एका स्टीलच्या डब्यात कुल्फीचे द्रवरूपी मिश्रण,एका छोट्या डब्यामध्ये रिकामे साचे विसळण्यासाठी स्वछ पाणी, कुल्फीसाठी लागणाऱ्या बांबूच्या तासलेल्या काड्या आणि एका छोटया पेटीत गल्ला असा सगळा त्याचा सरंजाम असे..तो हातगाडीसुद्धा स्वछ ठेवत असे..साधा सदरा,पँट आणि डोक्यावर क्वचित मुसलमान लोक घालतात तशी टोपी असा त्याचा वेष असे..पायात सहसा स्लिपरच असे...

आमच्या घरासमोरून गेल्यावर हळूहळू तो आवटे शाळेपर्यंत जाई.. शाळा सुटायची वेळ त्याला अर्थातच माहीत असे..शाळा सुटली की त्या दिवसाचा बऱ्यापैकी गल्ला करून बहूधा घरी जात असावा..कुल्फीचासुद्धा सिझन असे..सिझन नसेल तेव्हा तो सहसा जुन्नरमध्ये न मिळणारी फणस,पेर असली फळे विके..बऱ्याचदा तो ही फळे घेऊन रविवारच्या बाजारात देखील बसे..

पण त्याची कुल्फी विकताना ओरडण्याची पद्धत फळे विकताना येत नसे..ती विशिष्ट आरोळी, विशिष्ट हेल आजही आठवतो..

आज कामानिमित्त वारजे परिसरात जाण्याचा योग आला तेव्हा असाच एक कुल्फीवाला दिसला आणि लहानपणीच्या आठवणी जाग्या झाल्या..तुमच्याही लहानपणी असाच एखादा कुल्फीवाला होता का???

Thursday, November 30, 2017

जेम्स बॉंड ट्यूनची कहाणी

जेम्स बॉंड ट्यूनची कहाणी 

जेम्स बॉंडचा एकही चित्रपट पाहिला नाही असा माणूस सापडणे तसे अवघड आहे. आणि जेम्स बॉंडच्या चित्रपटाची ट्यून माहित नसलेला माणूस सापडणे त्याहूनही अवघड आहे. १९६२ साली डॉ. नो हा जेम्स बॉंड मालिकेतला पहिला चित्रपट प्रदर्शित झाला होता. चित्रपटाच्या सुरुवातीला वाजणारी ही ट्यून पन्नास वर्षांपेक्षा जास्त कालावधीनंतर देखील रसिकांच्या मनावर अधिराज्य गाजवते आहे. पण ह्या ट्यूनचे मूळ भारतीय शास्त्रीय संगीतात आहे याची फार कमी लोकांना माहिती आहे. 

काय आहे ह्या ट्यूनच्या जन्माची कहाणी?

जेम्स बॉंडची जगप्रसिद्ध ट्यून ब्रिटिश संगीतकार मॉन्टी नॉर्मन यांनी संगीतबद्ध केली आहे. जेम्स बॉंड चित्रपट मालिकेचे निर्माते अल्बर्ट ब्रॉकोली यांनी एक दिवस संगीतकार मॉन्टी नॉर्मन यांना फोन करून बोलावून घेतले. ब्रॉकोली यांनी तेव्हा नुकतेच इयन फ्लेमिंग यांच्या प्रसिद्ध जेम्स बॉंड या कादंबरी संग्रहाचे हक्क विकत घेतले होते. या कादंबरी संग्रहावर आधारीत चित्रपटांची मालिका काढण्याचा त्यांचा मानस होता. त्यातील पहिला चित्रपट डॉ.नो असणार होता. या चित्रपटासाठी संगीत द्यायला तुला आवडेल का असा प्रश्न ब्रॉकोली यांनी नॉर्मन यांना विचारला. तोपर्यंत नॉर्मन यांनी जेम्स बॉंडच्या रहस्य कथांबद्दल फक्त ऐकले होते. 

मग चित्रपटाचे दुसरे निर्माते हॅरी साल्ट्समन यांनी नॉर्मन यांना सहकुटूंब चित्रपटाचे शूटिंग सुरु असलेल्या जमैकाला येण्याचे निमंत्रण दिले. नॉर्मन यांना नकार देणे अवघड होते. नॉर्मन जमैकाला गेलेसुद्धा. चित्रपटाची कथा त्यांच्या हातात पडली आणि त्यांनी संगीतावर काम करायला सुरुवात केली. नॉर्मन त्यावेळेस ज्युलियन मूर यांच्याबरोबर नोबेल पारितोषिक विजेते लेखक सर व्ही.एस. नायपॉल यांच्या हाऊस ऑफ मिस्टर बिस्वास या गाजलेल्या कादंबरीवर आधारित एका संगीतपटावर काम करत होते. त्याच्या एका ट्यूनमध्ये त्यांनी विविध भारतीय वाद्यांचा उपयोग केला होता. हा संगीतपट पुढे कधी प्रदर्शित झालाच नाही. नॉर्मन यांनी मग आपल्या जुन्या ट्यून्समधून ही ट्यून शोधून काढली. त्याचे शब्द असे होते. 

“I was born with this unlucky sneeze.
“And what is worse I came into the world the wrong way round.
“Pundits all agree that I am the reason why my father fell into the village pond and drowned."
ह्याच ट्यूनमध्ये थोडासा बदल करून त्यांनी जेम्स बॉंडची प्रसिद्ध ट्यून बनवली. चित्रपट निर्मात्यांना देखील ती आवडली. त्यांनी लगेचच जॉन बॅरी या एका तरुण संगीतकाराला निमंत्रित करून हि ट्यून त्याच्याकडून पुन्हा अरेंज करून घेतली. आणि ह्या ट्यूनने नंतर इतिहास घडवला. जेम्स बॉंडचा चित्रपट आणि ही ट्यून हे जणू समीकरणच बनले. जॉन बॅरी यानेच ही धून संगीतबद्ध केली असे अनेकांना वाटत राहीले पण खरे संगीतकार मात्र नॉर्मन हेच होते. पुढे बॅरी यांनी हि धून आपणच लिहिली असा दावादेखील केला. पण अखेरीस कायद्याने नॉर्मन यांनाच न्याय दिला. 
मराठी चित्रपट अभिनेते अतुल कुलकर्णी यांनी काही दिवसापूर्वी आपल्या फेसबुक पेजवर एक व्हिडीओ शेअर केला होता. दाक्षिणात्य अभिनेते अजित यांनी हा व्हिडीओ अतुल कुलकर्णींना पाठवल्याचं त्यांनी नमूद केले आहे. हा व्हिडीओ इंग्रजीमध्ये आहे म्हणून त्या कहाणीचा मराठी स्वैर अनुवाद करायचा हा खटाटोप. सदर व्हिडीओची युट्यूब लिंक सोबत देत आहे. 

Tuesday, November 7, 2017

मी सातवीत होतो तेव्हाची गोष्ट. जुन्नरमध्ये 'कलोपासक' म्हणून एक संस्था होती. ते लोक विविध नामवंत कलाकारांना जुन्नरमध्ये आणून त्यांच्या गाण्याचे कार्यक्रम करत असत. अशाच एका कार्यक्रमासाठी प्रसिद्ध संगीतकार राम कदम हे जुन्नरमध्ये आले होते.

राम कदम हे त्यांच्या उडत्या चालीच्या गाण्यांसाठी प्रसिद्ध होते. त्यांच्या गाण्यांना शिट्ट्या हमखास पडत. कार्यक्रम रंगात येऊ लागला तसं लोकांनी शिट्ट्या वाजवायला सुरुवात केली. मी नुकताच शिट्टी वाजवायला शिकलो होतो. मग इतरांकडे बघून मलाही हुक्की आली आणि मीही शिट्टी वाजवू लागलो. नुकत्याच शिट्टी वाजवायला शिकलेल्या मला आपण जोरात शिट्टी वाजवू शकतो याची मजा वाटली होती.

दुसऱ्या दिवशी शाळेत गेलो. पहिला तास पार पडला. दुसरा तास सुरू झाला.

"गुंड उभा रहा." वर्गात येताच बाईंनी माझ्याकडे बघत आज्ञा केली. (माझ्या संपूर्ण शालेय जीवनात फक्त एक किंवा दोन शिक्षकांनी मला माझ्या नावाने हाक मारली असेल. बाकी सगळे गुंडच म्हणत. असो)

मी गोंधळतच उभा राहिलो. आल्या आल्या बाईंनी आपल्याला का उभं केलंय हे प्रश्नचिन्ह माझ्या चेहऱ्यावर होतं.

"तुझ्यासारख्या मुलाकडून अशी अपेक्षा नव्हती."

"मी काय केलं बाई?" अजूनही काही न कळलेला मी विचारता झालो.

"अरे तूच मला विचारतोस? नीट विचार करून बघ." इति बाई..

मी पुन्हा आपला ढिम्म उभा.

"कालच्या कार्यक्रमात तू शिट्ट्या वाजवत होतास. सबंध कार्यकम संपेपर्यंत तुझा थिल्लरपणा सुरू होता."

मग माझी ट्यूब पेटली. कलोपासकच्या कार्यक्रमांचे व्हिडीओ शुटींग होत असे.कार्यक्रम संपल्यानंतर केबल ऑपरेटर ती कॅसेट केबलवर लावत असे. शूटिंग करणाऱ्या माणसाने नेमका मी शिट्टी वाजवत असताना कॅमेरा माझ्यावर फोकस केला होता. त्यामुळे माझी शिट्टी वाजवण्याची कला सबंध जुन्नर शहराला दिसली होती. आणि नेमकं तेच माझ्यावर शेकलं होतं. याच बाईंनी तास संपल्यानंतर मला शिक्षक खोलीमध्ये बोलवून सगळ्या शिक्षकांसमोर माझी खरडपट्टी काढली.

तसं पहायला गेलं तर मी मजा म्हणून शिट्टी वाजवीत होतो. त्याचा असा काही परीणाम होईल हे माझ्या गावीही नव्हते. आपल्याला शिट्टी वाजवता आली पाहिजे असा साधा विचार माझ्या डोक्यात होता. आणि नुकत्याच शिट्टी वाजवायला शिकलेल्या मला त्या कार्यक्रमाच्या निमित्ताने आपण शिकलेले कसब आजमावयाची संधी मिळाली होती. शिक्षक खोलीतून बाहेर पडताना एका शिक्षकांनी, "एवढंच ना!" असं म्हणून हसल्याचंही मला आठवतंय.

बाकी शिट्टी मात्र वाजवता आलीच पाहिजे अशा मताचा मी आहे. ती एक कला आहे असं मला वाटतं. माझा एक मित्र सोनू माळवे एका बोटाने सुद्धा शिट्टी वाजवीत असे. काही लोक तर बोटांचा वापर न करतादेखील जोरात शिट्टी वाजवतात. आजकालच्या पोरांना शिट्टी वाजव म्हटलं तर खुशाल 'मला नाही येत' म्हणून मोकळे होतात. या शिट्टी वाजविण्यामुळे अजून मी अजून एका कचाट्यात सापडलो होतो. त्याच्याबद्दल पुन्हा कधीतरी.

Sunday, October 15, 2017

नवीन वर्षासाठी कॅलेंडर घ्यावे आणि बरोबर काही पुस्तकेही घ्यावीत म्हणून मी डेक्कन भागात फिरत होतो.बरोबर आईसुद्धा होती.एका दुकानात शिरून कॅलेंडरबाबत विचारणा केली.

ती बाई म्हणाली,  "भरपूर आहेत सर".

एकेक कॅलेंडर बघत मी दुकानात हिंडत होतो.अचानक दुकानाच्या समोरच्या पायऱ्यांवर प्रो कब्बडी लीगचे काही खेळाडू बसलेले दिसले. हे इथं का कडमडत आहेत असा विचार करत मी पुढे सरसावलो. जवळ गेल्यावर लक्षात आलं तमिळ थालाईव्हाज संघाचे ४-५ खेळाडू बसले होते.त्यांच्या हातात प्रो कबड्डी लीगचे २०१८ चे कॅलेंडर होते.

इतक्या उन्हातान्हाचे हे पठ्ठे काय करतात अशी उत्सुकता  म्हणून मी विचारले,

"अरे आप लोग तो प्रो कबड्डी के प्लेयर्स हो ना?"

" हां सर."

"तो ऐसे यहाँ पे क्या कर रहे हो? और यह कॅलेंडर्स क्यूँ है आप सबके हाथोमें?"

"प्रो कबड्डी का प्रमोशन है.उसका हिस्सा है इसलीये हमें यह करना पडता है."

"अरे लेकिन इतने धूप पे आप सब लोग ऐसें रस्तेपे बैठकर कॅलेंडर थोडी ना बेचोगे!!" मी आश्चर्याने विचारले.

एवढं होईपर्यंत इतरही लोकांनी त्यांना ओळखले होते. त्यांच्या अवतीभोवती गर्दी होऊ लागली होती. त्यांच्यातला एक जण एक माणसाबरोबर तमिळमध्ये काहीतरी बोलत होता. अचानक काय झाले कळले नाही आणि त्या माणसाने त्या खेळाडूच्या श्रीमुखात भडकावली. काय झाले म्हणून सगळेच तिकडे धावले. ते दोघे तमिळमध्ये तावातावाने एकमेकांना काहीतरी बोलत होते. त्या माणसाचे इतर साथीदार एव्हाना जमा झाले होते. प्रकरण गंभीर आहे हे जाणून मी आईला एका कोपऱ्यात थांबायला सांगितले. पुढच्या काही क्षणातच त्यांच्यातला वाद पेटला. ४-५ जणांनी मिळून त्या खेळाडूला मारायला सुरुवात केली. इतर खेळाडू मध्ये पडायला गेले तर त्यांना तमिळ मध्येच बाजूला रहा अशी वॉर्निंग दिली गेली. त्याला मारणे सुरूच होते. अचानक एका माथेफिरूने खिशातून एक बाटली काढली. रॉकेल किंवा पेट्रोल असावे. दुसऱ्या खिशातून आपला रुमाल काढला. तो त्या बाटलीतल्या रॉकेलने ओला करून पेटवला. आणि दुकानावर फेकला. पुस्तकाचेच दुकान असल्याने आणि जुनी लाकडी इमारत असल्याने तिने पटकन पेट घेतला. मी आईला घेऊन तिथून बाहेर पडायचा प्रयत्न करत होतो. अचानक दुकानाच्या दरवाजाची एक फळी आमच्या पुढ्यात पडली. त्यातून मार्ग काढत पुढे निघालो तर त्या तमिळ लोकांपैकी एकाने आम्हाला थांबवले. आई बरोबर आहे असे त्याला मी खुणावले. आमचे सुदैव असे की त्याच्या ते लक्षात आले आणि त्याने आमचा रस्ता सोडला. आम्ही तिथून कसेबसे बाहेर पडलो तो समोर पोलीस उभे. त्यातल्या एकाने माझी गचांडी धरून बाजूला ओढले आणि आपल्या सहकाऱ्याला म्हणाला,

"ह्याला घे रे."

त्यांना काही सांगेपर्यंत मी पोलिसांच्या गाडीच्या मागच्या भागात फेकलो गेलो होतो. आई कुठे गेली कळायला मार्ग नव्हता. त्या आगीतून मार्ग लढत पोलिसांची गाडी ठाण्यावर गेली. इतका वेळ तग धरून असलेला मी नेमका त्याचवेळेस पेंगायला लागलो. दमून म्हणा किंवा अजून काही. पोलिसांनी धरून ओढत मला ठाण्यात नेल्याचे आठवते.

अचानक एक दांडका माझ्या पायावर पडला आणि मी तंद्रीतून जागा झालो.आजूबाजूला पाहतोय तर माझ्याच बेडवर मी झोपलो होतो. ऐन रविवारी दुपारी हे भयाण स्वप्न मला पडले होते. चेहरा घामाने थबथबला होता. काल रात्री बालेवाडीला तमिळ थालाईव्हाजची मॅच पाहिली होती त्याचा असा काही परिणाम होईल असे वाटले नव्हते. असो.स्वप्नात काहीही घडू शकते..

Sunday, September 24, 2017

उज्वल जनरल स्टोअर

लहानपणी पेन,पेन्सिल असं काही घ्यायचं असेल तर मी रविवार पेठेतल्या उज्वल जनरल स्टोअरमध्ये जात असे.कल्याण पेठेत सुद्धा दुकाने होती.पण उज्वल जनरलबरोबरचं नातं वेगळंच होतं.मग फक्त तेवढ्यासाठी मी सायकलवर रविवारात जात असे.

माझ्या जन्माच्या खूप अगोदर हे दुकान सुरू झालं असावं.कारण मला आठवतं तेव्हापासून उज्वल जनरल जुन्नरमध्ये आहे.विजूकाका म्हणजे दुकानातली प्रमुख व्यक्ती.डोक्यावरचे कमी होत चाललेले केस, हाफ शर्ट, पँट, उन्हाळा असेल तर क्वचित कॉटनची बंडी असे विजूकाका मला आठवतात.दुकानात कितीही गर्दी असली, गोंधळ असला तरी हा माणूस कधी गिऱ्हाईकावर रागावल्याचे, वैतागल्याचे मला आठवत नाही. कायम हसून बोलणार.दादांचे चांगले मित्र होते ते.त्यामुळे मलाही ओळखायचे.

"गुंड, तुझ्या आडनावाप्रमाणे वागू नको बरं का!!" असं गमतीने मला म्हणत असत.

"पप्पा कुठे गेले? मार्क किती पडले?" अशी चौकशीसुद्धा करत..

उज्वल जनरलच्या आसपास अजूनही एक दोन दुकाने होती.क्वचित यांच्याकडे एखादी गोष्ट मिळाली नाही तर त्या दुकानांत जाण्याचा प्रसंग येत असे.पण विजूकाका ज्या प्रेमाने गिऱ्हाईकाशी बोलत तेवढं त्यांना जमत नसे.साहजिकच त्यांच्याकडे जाण्याचं मी टाळत असे..

शाळा सुरू व्हायचे दिवस आले की यांच्याकडे लगबग सुरू होई..नविन वह्या, पुस्तके, गाईड्स, पेन, पेन्सिल, डबा, वॉटरबॅग शाळेसाठी लागणारी प्रत्येक वस्तू उज्वलमध्ये असे.वह्यांचे गठ्ठे तर दुकानाच्या बाहेरसुद्धा ठेवावे लागत इतका मालाला उठाव असे. विजूकाकांचा मुलगा तुषार, त्यांचे मोठे बंधू वसंतकाका, जमेल तेव्हा घरातली इतर माणसे गर्दीच्या वेळी दुकानात येत असत.या सगळ्यांत तुषार जास्त वेळ दुकानात असे. कालांतराने त्यानेच दुकानाची सूत्रे आपल्याकडे घेतली.पण विजूकाका मात्र दुकानात येत असत.त्याशिवाय त्यांना करमणार कसे ना!!

अगदी क्रिकेट खेळायला टेनिसचा बॉलसुद्धा आम्ही इथूनच घेत असू..बॉल घ्यायला दुकानात आम्ही दोघं तिघं गेलो की विजूकाकांना अंदाज येई.मग ते विचारत,

"आज मॅच का? चांगले खेळा बरं का!"

आम्हीदेखील हो म्हणून बाहेर पडत असू..

एखादा मुलगा/मुलगी दुकानात आपल्या आई वडिलांकडे आपल्याला अमुकच पेन पाहिजे असा हट्ट करत असेल तर विजूकाका त्यांच्या मदतीला येत.

"अरे पप्पा म्हणतात तोच पेन भारी आहे. त्याने उलट तुझं अक्षर जास्त चांगलं येईल.सगळेजण हाच घेतात." आता दुकानदार सांगतोय म्हटल्यावर ते पोरगंसुद्धा त्यांचं ऐकून तो पेन घेत असे.केवळ ऐपत नसल्यामुळे आपल्या मुलांना महाग पेन, पेन्सिल देऊ शकत नसलेल्या कित्येक आई वडिलांचे पैसे विजूकाकांनी असे वाचवले असतील.त्याबद्दल कित्येकांनी त्यांना धन्यवादही दिले असतील.

बारावीनंतर पुण्याला आल्यावर उज्वलमध्ये जाणं कमी झालं.नंतर कधीतरी, काही कारणाने उज्वलमध्ये जाण्याचा योग आला.बऱ्याच वर्षांनी भेटूनही तुषारने तेव्हा मला ओळखले होते..

"अरे तू गुंड ना? कुठे असतोस सध्या?काय करतोस?" अशी प्रेमळ चौकशी केली होती.

आज दादांबरोबर सहज बोलताना विषय निघाला म्हणून ह्या आठवणीनं उजाळा मिळाला. आज सुमारे १५ वर्षानंतरही या दुकानाबद्दल वाटणारी आत्मीयता कमी झालेली नाहीये.माझ्यासारख्या बऱ्याच जणांच्या शैक्षणिक वाटचालीमध्ये उज्वल जनरलचा नकळतपणे हातभार लागला.

विजूकाका आणि तुषार दोघांनाही भेटून बरेच दिवस झाले.अलीकडे तुषारची बायको म्हणजे श्रद्धा भाभी त्याला हातभार लावत असल्याचे कळले.बदलत्या काळाबरोबर उज्वल जनरल स्टोअरने देखील कात टाकली आहे. इतक्या वर्षांनंतरही त्यांचा कारभार अजून चालू आहे. पुढील "उज्वल" वाटचालीसाठी त्यांना शुभेच्छा.

Saturday, September 9, 2017

"सर तुमची परमिशन असेल तर मी थोडं बोलू का?"
एअरपोर्टच्या गर्दीतून गाडी बाहेर काढत उबरचा ड्रायव्हर माझ्याशी बोलत होता.समोरचा आपल्याशी बोलायला उत्सुक आहे म्हटल्यावर आपण का माघार घ्यावी अशा विचाराने मीही त्याला होकार देत म्हटलं,
"बोला की."
"सर आज सकाळी मी डॅडी पिच्चर पाहिला."
"अरे वा! कसा काय वाटला मग तुम्हाला?"
"एक नंबर आहे सर."
"मग बघायला पाहिजे."
"नक्की बघा सर..फक्त दाऊदच्या रोलमधी फरहान अख्तरला नव्हतं घ्यायला पाहिजे.त्याचा आवाज बाद आहे.दाऊदसारख्या माणसाचा आवाज असा असतो का??ते काय नीट जमलं नाही त्याला."
"आणि अर्जुन रामपाल?" मी विचारता झालो.
"लई भारी काम केलंय सर त्यानी. म्हणजे त्यानी लई अभ्यास केला असणार या रोलसाठी."
"हं."
"आणि आपण अरुण गवळीला फक्त अलीकडं पाहतो. तरुणपणीचा डॅडी कसा होता, कसा राहायचा, कोणते कपडे घालायचा हे आपल्याला कुठं माहितीये.पण सर पिच्चरमध्ये ना सगळं एकदम डिटेल दाखवलंय."
"अच्छा."
"एखाद्याला महाराष्ट्राच्या गुन्हेगारीची थोडी माहिती असेल तर त्याला नक्की आवडंल सर. महाराष्ट्राचा क्राईम रेशो कसा वाढत गेला हे चांगलं दाखवलंय पिच्चरमध्ये."
क्राईम रेशो हा शब्द ड्रायव्हरच्या तोंडून ऐकून मी एव्हाना गार पडलो होतो. त्या गनगनीत नंतरची त्याची एक दोन वाक्य मी ऐकलीच नाहीत. त्याला वाटलं आपण जास्त बोलतोय.
"सर सॉरी मी जरा जास्त बोलतोय."
"अहो नाही नाही.मीच जरा विचार करत होतो."
हे असले बायोपिक्स हमखास लोकांना आवडेल असे बनवतात दिग्दर्शक लोक.डॅडी सुद्धा कदाचित त्यातलाच एक असावा. म्हणून कदाचित यालासुद्धा मनापासून आवडला असेल असा विचार करता करता घर आले.
"उद्या जातो मी बघायला" असं त्याला म्हणत मी घराकडे चालू लागलो..